Jak działa odgazowywacz wody? Zasada działania i zastosowanie w instalacjach grzewczych
Powietrze i gazy obecne w instalacji grzewczej to jeden z głównych, choć często niedocenianych czynników obniżających jej sprawność. Objawy, takie jak hałas w grzejnikach czy nierównomierne ogrzewanie, to tylko wierzchołek problemu – w rzeczywistości gazy rozpuszczone w wodzie przyspieszają korozję i zaburzają prawidłowy przepływ czynnika grzewczego. Właśnie dlatego coraz częściej stosuje się rozwiązania, które skutecznie eliminują ten problem u źródła.
W tym kontekście pojawia się pytanie: co to jest odgazowywacz wody i dlaczego odgrywa tak ważną rolę? To zaawansowane urządzenie, które usuwa zarówno pęcherzyki powietrza, jak i gazy rozpuszczone w wodzie. Aby lepiej zrozumieć jego znaczenie, warto przyjrzeć się bliżej temu, jak działa odgazowywacz wody oraz jakie korzyści daje jego zastosowanie.
Nowoczesny odgazowywacz wody w instalacji grzewczej pozwala nie tylko zwiększyć efektywność całego systemu, ale także znacząco wydłużyć jego żywotność i ograniczyć ryzyko awarii. W dalszej części artykułu wyjaśniamy zasadę działania oraz praktyczne zastosowania tego rozwiązania.
Spis treści:
- Co to jest odgazowywacz wody i do czego służy?
- Skąd biorą się gazy w instalacji grzewczej?
- Jak działa odgazowywacz wody? Zasada działania krok po kroku
- Dlaczego odgazowywanie wody jest tak ważne w instalacjach CO i węzłach cieplnych?
- Gdzie stosuje się odgazowywacze wody?
- Gdzie zamontować odgazowywacz, aby działał skutecznie?
Co to jest odgazowywacz wody i do czego służy?
Zacznijmy od precyzyjnej definicji: co to jest odgazowywacz wody? To aktywne urządzenie techniczne, którego zadaniem jest usuwanie z czynnika grzewczego gazów w formie wolnej (pęcherzyki), ale przede wszystkim gazów rozpuszczonych w cieczy (tlen, azot, dwutlenek węgla).
Wielu instalatorów myli odgazowywacz z separatorem powietrza. Różnica jest jednak zasadnicza:
- Separator. działa pasywnie, wyłapując jedynie pęcherze gazu krążące w instalacji.
- Odgazowywacz. działa aktywnie, zmieniając parametry fizyczne wody (np. ciśnienie), aby wymusić uwolnienie gazów rozpuszczonych, których separator nie jest w stanie wykryć.
Odgazowywacz wody w instalacji grzewczej pełni funkcję strażnika stabilności hydraulicznej i chemicznej, eliminując gazy do poziomu bliskiego zeru.
Skąd biorą się gazy w instalacji grzewczej?
Nawet najbardziej szczelna instalacja nie jest wolna od gazów. Pojawiają się one w systemie z kilku źródeł:
- Woda uzupełniająca. Surowa woda wodociągowa jest nasycona tlenem i azotem. Każdy ubytek w systemie i dolanie wody to nowa porcja gazów.
- Dyfuzja. Gazy przenikają przez mikroprzestrzenie w materiałach, np. przez rury PEX bez bariery antydyfuzyjnej lub nieszczelne uszczelnienia i membrany naczyń wzbiorczych.
- Podciśnienie. W pewnych punktach instalacji (np. przy zbyt małym naczyniu wzbiorczym lub zbyt silnej pompie) może dojść do lokalnego podciśnienia, które „zasysa” powietrze przez odpowietrzniki lub dławnice.
- Reakcje chemiczne. Korozja i procesy rozkładu organicznego mogą generować np. wodór lub metan.
Jak działa odgazowywacz wody? Zasada działania krok po kroku
Najpopularniejszą technologią stosowaną we współczesnych systemach HVAC jest odgazowywanie próżniowe (tzw. ciśnieniowo-rozpryskowe). Cały proces opiera się na fizycznym prawie Henry’ego, które mówi, że rozpuszczalność gazu w cieczy jest wprost proporcjonalna do ciśnienia wywieranego na tę ciecz.
Jak działa odgazowywacz wody w praktyce?
- Pobranie próbki wody. Urządzenie pobiera niewielką ilość wody z obiegu głównego i kieruje ją do komory próżniowej.
- Wytworzenie próżni. Pompa w urządzeniu obniża ciśnienie w komorze do wartości bliskiej próżni absolutnej. Zgodnie z prawem Henry’ego, gdy ciśnienie drastycznie spada, rozpuszczalność gazów maleje niemal do zera.
- Uwolnienie gazu. Gazy rozpuszczone gwałtownie wydzielają się z wody w postaci pęcherzyków. Proces ten jest często wspomagany przez rozpylanie wody w komorze (zwiększenie powierzchni wymiany).
- Usunięcie gazów. Pęcherzyki gazu są usuwane na zewnątrz urządzenia przez zawór odpowietrzający.
- Powrót odgazowanej wody. Woda pozbawiona gazów (nienasycona) zostaje wpompowana z powrotem do instalacji. Taka „chłonna” woda, krążąc w systemie, aktywnie rozpuszcza pęcherzyki powietrza uwięzione w zakamarkach instalacji, transportując je z powrotem do odgazowywacza.
Dlaczego odgazowywanie wody jest tak ważne w instalacjach CO i węzłach cieplnych?
Zbagatelizowanie obecności gazów to prosta droga do awarii. Wpływ gazów na instalację CO objawia się w trzech obszarach:
- Korozja elektrochemiczna. Obecność tlenu w wodzie powoduje utlenianie elementów metalowych. Produkty korozji (szlam, rdza) zapychają wymienniki ciepła, zawory termostatyczne i wirniki pomp.
- Problemy hydrauliczne. Azot (stanowiący 78% powietrza) nie bierze udziału w korozji, ale tworzy „korki powietrzne”, które blokują krążenie wody, powodując niedogrzanie części budynku.
- Kawitacja i hałas. Gazy w wodzie powodują głośną pracę pomp (kawitacja niszczy ich wirniki) oraz szumy w rurach i grzejnikach.
W dużych systemach i nowoczesnych węzłach cieplnych, gdzie pracują wysokowydajne pompy i wymienniki o małych kanałach, odgazowywanie wody w instalacji grzewczej jest standardem gwarantującym projektową żywotność systemu.
Gdzie stosuje się odgazowywacze wody?
Nie każda domowa instalacja wymaga aktywnego odgazowywacza próżniowego, ale w określonych przypadkach jest on niezbędny:
- Duże instalacje o znacznej zładzie wody. Systemy w blokach mieszkalnych, biurowcach i halach przemysłowych.
- Systemy niskotemperaturowe. W instalacjach z pompami ciepła i ogrzewaniem podłogowym temperatura wody jest zbyt niska, by gazy samoczynnie uwalniały się z cieczy (im cieplejsza woda, tym mniejsza rozpuszczalność gazów).
- Węzły cieplne. Odgazowywacz w węźle cieplnym chroni wymienniki po stronie wtórnej.
- Układy o małym spadku temperatury. Gdzie naturalna separacja gazów jest utrudniona.
W ofercie rynkowej znajdziemy wyspecjalizowane układy odgazowywania wody, które łączą funkcję odgazowywania z automatycznym uzupełnianiem ubytków wody w systemie (również wodą odgazowaną).
Gdzie zamontować odgazowywacz, aby działał skutecznie?
Prawidłowy montaż jest równie ważny co wybór urządzenia. Aby usuwanie gazów z instalacji CO przebiegało sprawnie, odgazowywacz montuje się zazwyczaj w układzie bocznikowym (bypass) względem głównego rurociągu powrotnego instalacji.
Dlaczego na powrocie?
- Niższa temperatura. Na powrocie woda jest chłodniejsza, co jest korzystne dla trwałości pomp wewnątrz urządzenia odgazowującego.
- Ciśnienie. Montaż przed pompami obiegowymi systemu pozwala na stabilną pracę urządzenia bez zakłócania przepływu w obiegach grzewczych.
Należy pamiętać, że odgazowywacz próżniowy nie zastępuje zaworów bezpieczeństwa ani naczyń wzbiorczych – jest elementem wspomagającym stabilizację i jakość medium grzewczego.
Aktywne odgazowywanie to inwestycja w trwałość i spokój. Eliminując gazy u źródła, chronimy instalację przed najczęstszą przyczyną awarii (korozją tlenową) oraz zapewniamy, że system grzewczy będzie pracował z maksymalną sprawnością, bez uciążliwych hałasów. Dla profesjonalisty odgazowywacz to nie opcja, a fundament nowoczesnej techniki grzewczej.
